زنان و سیاست در تاجیکستان

مقامات دولت تاجیکستان ضمن تاکید بر اهمیت شرکت زنان در امور سیاسی گفته اند که اکنون حضور زنان در امور مدیریت در این کشور بیش از 37 درصد را تشکیل می دهد. این در حالی است که برخی از زنان مسئول می گویند این میزان برای کشوری که 52 درصد نفوص آن را زنان تشکیل می دهند، اندک است.

Матни сириллик инчост

مشکلات اقتصادی و تفکر سنتی از موانع اصلی در راه فعالیتهای سیاسی زنان در تاجیکستان عنوان شده است. مقامات دولت تاجیکستان نیز می گویند جلب بیشتر زنان به مشاغل راهبری و مدیریت از جهات اصلی سیاست دولت محسوب می شود.

به گفته قربان واسعف، مشاور رئیس جمهوری تاجیکستان در امور اجتماعی در چند سال اخیر میزان مشارکت زنان در مدیریت افزوده و هم اکنون بیش از 37 درصد مقامات راهبری در تاجیکستان را زنان تشکیل می دهند.

آقای واسعف افزود: "در تاجیکستان معاون نخستوزیر زن است و همین طور در همه وزارت کمیته ها و نواحی کشور معاونت را زنان در اختیار دارند. بنا بر این سیاست دولت تاجیکستان در زمینه بالا بردن مقام زن در جامعه پرارزش است."

اما عایشه حامد، رئیس بنیاد زبان فارسی تاجیکی معتقد است که اقدامهای دولت تاجیکستان در زمینه بالا بردن مقام زنان در امور سیاسی این کشور مشابه به جایگاه آنان در خانواده است: "منصب معاونت نیز همان وظیفه ای است که زن در خانه معاون مرد است. تا زمانی که زنان استقلال اقتصادی نداشته باشند، سیاست و امور راهبری را درک نخواهند کرد، یعنی زن اجرا کننده فرمان مرد باقی می ماند."

از سوی دیگر، مسئولان دولت تاجیکستان حضور زنان در پارلمان را که نهاد اصلی قانونگذار است، برای فعالیت آنها در برابر مردان پرارزش توصیف کردند. به گفته محیب الله داداجانف، رئیس دفتر کمیسیون مرکزی انتخابات تاجیکستان، انتخابات مجلس نمایندگان یا مجلس سفلای پارلمان این کشور که به تاریخ 27 فوریه سال جاری برگزار شد، حاکی از آن است که زنان تاجیک جایگاه مناسبی در صحنه سیاسی این کشور کسب کرده اند.

آقای داداجانف افزود: "در انتخابات 27 فوریه 17 زن شرکت کرد و از آن 12 نفر عنوان نماینده پارلمان را دریافت کردند. شمار زنها در پارلمان نسبت به پارلمان قبلی افزایش یافته و حالا حدود 20 درصد پارلمان را تشکیل می دهد. این نشانگر آن است که دولت تاجیکستان به فعالیت زنان در پارلمان توجه جدی دارد."

ظرفا رحمانی، مدیر انتشارات خصوصی "معتبر" و یکی از نامزدهای زن در انتخابات 27 فوریه در تاجیکستان می گوید فعالیت زنان نماینده در کار پارلمان پیشین این کشور چشمرس نبوده است: "زنانی که در هیات پارلمان قبلی فعالیت کردند، به خاطر رسمیتگرایی یا به اصطلاح تنها به خاطر نشان دادن این که در پارلمان تاجیکستان زنان حضور دارند، صدا بلند می کنند. ولی درواقع این زنان نماینده هیچ اقدامی در زمینه تهیه قوانین برای بهبود بخشیدن به ضوع زنان در جامعه انجام نداده اند."

به اعتقاد خانم رحمانی به پارلمان جدید نیز چون پارلمان قبلی راه یافتن تنها زنانی که در حزب حاکم خلق دمکرات عضویت دارند، و نبود چنداندیشی یا کثرت گرایی سیاسی در میان آنها مانعی برای پیشرفت جامعه تاجیکستان خواهد بود.

خانم رحمانی گفت: "در هیات پارلمان زنان تنها از حزب حاکم خلق دمکرات حضور دارند و حضور زنان از دیگر احزاب و سازمانها نیز می توانست مایه پیشرفت تاجیکستان و بهبود سطح زندگی مردم باشد. زیرا عقاید و نظرات مختلف می تواند در جامعه نقش مؤثری به جای گذارد، نه یکه حزبی. ما حتی پیشنهاد داریم که در پارلمان جدید یک کمیته ویژه در امور زنان تشکیل شود تا به حل مشکلات مختلف زنان بپردازد."

در همین حال، قربان واسعف، مشاور رئیس جمهوری تاجیکستان در امور اجتماعی بر این نظر است که تلاشهای دولت برای جلب دختران از مناطق دورافتاده به تحصیل در دانشگاها بر اساس سهمیه و همزمان آموزش دادن زنان کارشناس در امور مدیریت، سیاستهای مربوط به بالا بردن جایگاه سیاسی زنان و دختران تاجیک در این کشور را تکمیل می کند.

آقای واسعف گفت: "با فرمان رئیس جمهوری تاجیکستان برای دختران از مناطق دورافتاده تاجیکستان سهمیه اختصاص داده شده است. هم اکنون حدود 2.5 هزار دختر در چارچوب کووت یا سهمیه تحصیل می کنند. از سوی دیگر، حدود 70 دانشجوی دختر از کل دانشگاههای تاجیکستان هفنه ای یک مراتبه در امور سیاسی آموزش می بینند. اینها کادرهای احتیاطی برای آینده سیاست تاجیکستان خواهند بود."

کارشناسان در کنار کمبود امکانات اقتصادی و اجتماعی زنان، تفکر عانیانه و سنتی در جامعه تاجیکستان را نسبت به فعالیتهای سیاسی زنان از مشکلات اصلی در این راستا عنهوان کردند.

زیور حیدروا، کارمند مرکز تحقیقات استراتژیک جمهوری تاجیکستان در این باره گفت: "این عامل روانشاسی در مردم ما وجود دارد که گویا زن باید کار منزل را کند، تحصیل نکند و به پرورش فرزندان مشغول باشد. متاسفانه چنین مفکوره مانعی در فعالیتهای زنان می شود."

در همین حال، به گفته منابع رسمی شمار زنانی که در نهادهای غیردولتی مقامهای راهبری را بر عهده دارند، در چند سال اخیر افزوده و در مقایسه با نهادهای دولتی بمراتب بیشتر ارزیابی می شود.

طبق اطلاع منابع رسمی، حالا در تاجیکستان بیش از هزار سازمان غیردولتی فعال است که به حدود هفتاد درصد آنها زنان راهبری می کنند.